Musicoloog

Rens Tienstra is een onderzoeker en veelgevraagd spreker met specialisaties in middeleeuwse en 20e- en 21e-eeuwse muziek. Hij is als docent verbonden aan de conservatoria van Amsterdam en Utrecht.

Tijdens zijn studies Compositie, Directie en Kerkmuziek volgde hij keuzevakken in musicologie aan het Conservatorium van Amsterdam (NL), gevolgd door een masteropleiding Musicologie aan de Universiteit van Birmingham (VK). Hij promoveerde in 2020 magna cum laude als muziekwetenschapper aan de Folkwang Universiteit in Essen (DL).

Zijn publicaties tot dusver omvatten studies van het gregoriaans, uitvoeringsedities en een handboek over gregoriaans-directie. Tienstra's artikelen, grotere studies en recensies werden gepubliceerd in nationale en internationale tijdschriften zoals Plainsong & Medieval Music, Tijdschrift van de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis, Gregoriusblad en het Rijksmuseum Bulletin.

Tienstra's onderzoek richt zich op uiteenlopende onderwerpen.
Het werk aan zijn promotieonderzoek leverde nieuwe inzichten op betreffende de interpretatie van melodievariatie en middeleeuwse notatietekens. Hij verrichtte het eerste musicologische onderzoek naar het beroemde Pontificale van Utrecht (één van Nederlands middeleeuwse topstukken); een eerste studie naar de 47 unieke toonzettingen van het Liber generationis in Laaglandse manuscripten; een omvangrijke studie naar het mysterieuze Spes Nostra-paneel (Rijksmuseum) met een interpretatie en lokalisering voor het topstuk; en wist door een twaalf jaar lange zoektocht het volledige middeleeuwse officie (38 gezangen) voor de heilige Jeroen van Noordwijk terug te vinden.

Hij werkte inmiddels samen met instellingen zoals het Rijksmuseum Amsterdam, de Koninklijke Bibliotheek Den Haag, Universiteit/Universiteitsbibliotheek Utrecht, Rijksmuseum Twenthe, de Zutphense Librije, vele historische verenigingen en de abdijen van Saint-Wandrille, Einsiedeln, Egmond, Affligem en Koningshoeven.
Momenteel ondersteunt hij de Koninklijke Bibliotheek en de Universiteitsbibliotheek Utrecht in onderzoek naar hun grote collecties middeleeuwse muziekfragmenten.

Publicaties in voorbereiding

2026. 'Musical notation in liturgical manuscripts - an introduction and bibliography', Medieval Latin Liturgy - A Research Guide. Leiden: Brill.
2026. 'Het Jeroensofficie: muzikaal equivalent van de Oude Jeroenskerk', in: Michel van Dam, De Oude Jeroenskerk in Noordwijk Binnen.
2026. '‘Ardens est cor meum’ het Rijnsburgse Triduüm en Paasspel in het licht van Gregorius’ Evangelie-Homilieën', Ons Geestelijk Erf.
2026. ‘‘And a Branch shall grow out of his roots’: Rosary and Marian Devotion as Context for The Tree of Jesse', Rijksmuseum Bulletin (Sept 2026). Amsterdam: Rijksmuseum.

2026. Halverwege de Opstand - In het spoor van Aernout van Buchel, mei 1619. Hilversum: Verloren.
2026. '‘Per quam transit omnis caro’ – customs of death and departure at Luther’s Monastery of St. Augustine', Contextual Studies in Theology. Amsterdam: University Press.

Publicaties

2025. Jeroenspad - wandelroute tussen Noordwijk en Egmond. Noordwijk: Attwater Books.
2025. 'The ‘Liber generationis’ in Liturgical Manuscripts from the Low Countries', Tijdschrift van de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis 2025, pp. 16-52.
2025. 'Marian and Commemorative Iconography Combined: The ‘Spes Nostra’ Epitaph in the Context of Convent Mariënpoel’s Liturgical Practices', Rijksmuseum Bulletin Vol. 73 no. 3, pp. 236-257. Amsterdam: Rijksmuseum.

2025. Engelenspel - Middeleeuwse topstukken en hun muzikale metgezellen. Hilversum: Verloren.

2025. 'Het stadscantuale van Amsterdam', Binnenstad, Summer 2025, pp. 14-15. Amsterdam: Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad.
2025. Review of Floris van Gils' Een verborgen liederenschat, Gregoriusblad, June 2025. Utrecht: Gooi & Sticht.
2025. Gregoriaans uit de Walburgiskerk. De Zutphense officies van Justus, Goedele en Walburgis (introductie en uitvoeringseditie). Noordwijk: Attwater Books.

2024. 'New observations on the quilisma', Plainsong and Medieval Music v. 33/2 (2024), pp. 147-180. Cambridge: Cambridge University Press. (The transcription sheets mentioned in note 7 can be found here.)

2024. 'Missa Sancti Georgii: "Dit lied is ook verzonnen en hoor hoe het bestaat. Ik zing het graag omdat daarmee de hemel opengaat' (Review of Herman Finkers' Missa Sancti Georgii), Gregoriusblad, June 2024. Utrecht: Gooi & Sticht.
2024. Duizend jaar doorgegeven - Verkenningen van het gregoriaans in Nederland. Hilversum: Verloren.

2023. 'De gregoriaanse gezangen van het 'Pontificale van Sinte Marie'', Tijdschrift van de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis (2024), pp. 48-71. Amsterdam: Amsterdam University Press. Appendices.

2023. Lof en luister - Het middeleeuwse officie voor de heilige Jeroen van Noordwijk. Noordwijk: Attwater Books.

2022. '‘Een scheut van zijn wortels komt tot bloei’: het 'Veni, veni Emmanuel'', Gregoriusblad, September 2022. Utrecht: Gooi & Sticht.
2022. ''Dat uw belofte mij doet leven' - troost in de muziek', Hooglandse Nieuwe (XVIII-2), June 2022. Leiden: Ekklesia Leiden.
2022. Gregorian chant: a guide to interpretation and conducting. Noordwijk: Attwater Books.
2022. Lamentations from the Low Countries - a performance edition. Noordwijk: Attwater Books.

2022. 'Dialoog en verkondiging: het ‘Victimae paschali laudes’', Tussenbeide, April 2022. Antwerpen: Halewijn NV.

2021. '‘Midden in de winternacht’ - keer om!', Tussenbeide, December 2021. Antwerpen: Halewijn NV.
2021. 'Afsmeken en prijzen: de litanie', Tussenbeide, October 2021. Antwerpen: Halewijn NV.

2021. Review of Symphoniae - Gesänge der Hildegard von Bingen. Praxisbuch. (Stefan Klöckner, Dominik Schneider, Ursula Wilhelm), Gregoriusblad, September 2021. Utrecht: Gooi & Sticht.

2021. 'Met barmhartige ogen: het 'Salve Regina'', Tussenbeide, July 2021. Antwerpen: Halewijn NV.

2021. 'De duisternis verdreven – een ontketende jubel', Tussenbeide, March 2021. Antwerpen: Halewijn NV.

2020. ‘Antonio Caldara – Kapelmeester temidden van muzikale bloei’, Gregoriusblad, September 2020. Utrecht: Gooi & Sticht.
2020. Melodic Variation in Northern Low Countries Chant Manuscripts (1150-1600). Noordwijk: Attwater Books.

2018. 'Oude handschriften en hun praktische betekenis', Muziek en Liturgie, October 2018.

2018. ''In stillness every human being is great' - De liturgische muziek van Leonard Bernstein', Gregoriusblad, March 2018. Utrecht: Gooi & Sticht.

2017. Het oudste boek van Oegstgeest - Een laatmiddeleeuws gregoriaans zangboek. (In collaboration with Freek Lugt.) Oegstgeest: Vereniging Oud Oegstgeest.
2017. 'Eén hand, twee tradities: de zangboeken van broeder Adriaan', Tijdschrift voor Gregoriaans, September 2017.

2017. ''Una nobile severità di canto' - De muziek van Domenico Bartolucci', Gregoriusblad, March 2017. Utrecht: Gooi & Sticht.

2016. The Late Choral Works of Ton de Leeuw: an Analytical Study. (MA thesis, Birmingham University.) Available via Donemus Publishing, The Hague.

2016. ‘De religieuze muziek van Max Reger’, Gregoriusblad, June 2016. Utrecht: Gooi & Sticht.

2014. 'De erfenis van Jeroen vereeuwigd', Kernpunten 87. Noordwijk: Vereniging De Oude Dorpskern.

2013. Past Traditions – Present Tense: Composing in Confluence with Gregorian Chant. (Master’s Research Amsterdam Conservatoire.) (Published in summary in: Tijdschrift voor Gregoriaans 2015.)

2012. Missa sancti Jeroni: de gregoriaanse misgezangen voor de heilige Jeroen van Noordwijk. (Thesis for a Master's elective); click here for a free edition (in Dutch).

2011. ‘Liturgie zonder en mét kerk’, Gregoriusblad, June 2011. Utrecht: Gooi & Sticht.

Lezingen (selectie)

2026. 'Per quam transit omnis caro’: customs of death and departure at Luther’s Monastery of St. Augustine.

Conference 'The Art of Dying according to Joh. Seb. Bach: Contextual Perspectives' (Theologische Universiteit Apeldoorn); Putten, Kasteel De Vanenburg, 1-3 June 2026.

2026. Muziek in liturgische handschriften uit de middeleeuwen. Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, 22 May 2026.

2026. Het wereldlijke Middelnederlandse lied. Geert Grote Universiteit, Deventer, 25 april 2026.

2026. Engelenspel. De beeldende en klinkende kunst in de Broederschapskapel. Zwanenbroedershuis Den Bosch, 16 April 2026.

2026. Het Middelnederlandse lied in de Moderne Devotie. Geert Grote Universiteit, Deventer, 7 March 2026.

2025. 'Musica enchiriadis' and the birth of ‘composed’ music. Utrecht Conservatoire, 3-4-5 Sept 2025.
2025. Dutch chant manuscripts and notational styles (3-day course). Dutch Festival of Gregorian Chant, Den Bosch, 13-15 June 2025.
2025. Nederlands gregoriaans - Een muzikale traditie van heinde, verre... en Deventer. (Geert Grote University.) Deventer, 3 May 2025.
2025. Lecture on Dutch chant manuscripts. (Under auspices of Society of Jesus, Amsterdam.) Krijtberg church, Amsterdam, 30 Jan 2025.

2025. Amsterdamse middeleeuwse gezangen (2 lectures). (Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad and Schola Cantorum Amsterdam.) Keizersgrachtkerk, Amsterdam, 25 Jan & 8 Feb 2025.

2024. Gregoriaans en de verklanking van het Woord. (Leerhuis Noordwijk.) Noordwijk, 28 Nov 2024.
2024. Leids muzikaal erfgoed: de onbekende zangboeken van vóór het Ontzet. (Hooglandse Kamer, Leiden.) Hooglandse Kerk, Leiden, 19 Oct 2024.
2024. Duizend jaar doorgegeven. (Under auspices of the 'Diocesane Instelling Sint-Gregorius'.) Hartebrugkerk, Leiden, 1 June 2024.
2024. Stabat Mater. Maria, de Passie en het gregoriaans. (Under auspices of the churches of Sassenheim.) Pancratiuskerk, Sassenheim, 24 Mrch 2024.

2023. Lof en luister - Herontdekte middeleeuwse muziek voor de Noordwijkse heilige Jeroen. (Under auspices of 'De Oude Dorpskern'.) Oude Jeroenskerk, Noordwijk, 10 Nov 2023.

2023. Waves, curls and musical wild cards - the quilisma in Northern Low Countries sources. Lecture held at colloquium "La restauration du chant grégorien: Hommage à dom Joseph Pothier"; Saint-Wandrille Abbey (FR), 31 Oct 2023.
2023. Vertoning en 'Betonung' . Lecture/workshop at Affligem Abbey, 21 Oct 2023.

2023. Een muzikaal retabel: de Bossche Johannes-officies. Opening lecture Nederlands Gregoriaans Festival 2023, Den Bosch, 9 June 2023.

2023. Arvo Pärt: een spiritueel componist. Lecture for PGO Oegstgeest in collaboration with Cappella pro Cantibus, Oegstgeest, 4 June 2023.
2023. Het gregoriaans in het 'Pontificale van Sinte Marie’. Lecture for Utrecht University/Library, Utrecht, 25 May 2023.

2022. Gregoriaans uit het noorden: Groningse handschriften. Lecture/workshop for Dag van het Gregoriaans. Franeker, 8 Oct 2022.

2021. Gregoriaans voor de Advent. Lecture for Bossche Dag van het Gregoriaans, Den Bosch, 27 November 2021.

2021. Melodic Variation in Northern Low Countries Chant Manuscripts (1150-1600). Opening lecture Summer Course in Gregorian Chant 2021. The Hague, 23 August 2021.

2021. Vertoning en 'Betonung' . Lecture/workshop for Dag van het Gregoriaans. Pieterskerk Utrecht, 9 Oct 2021.
2021. Melodic variation in Northern Low Countries chant manuscripts. Lecture for International Summer Course Gregorian Chant; Aug 2021.

2021. Gregoriaans: basics en boeken. Lecture/workshop for La Voix. Haarlem, 17 June 2021.

2018. Oude handschriften en hun praktische betekenis. Lecture/workshop for Dag van het Gregoriaans; Pieterskerk, Utrecht, 14 Mrch 2020.

2017. Het oudste boek van Oegstgeest - Een laatmiddeleeuws gregoriaans zangboek. (In collaboration with Freek Lugt.) Presentation and performance; Old St. Willibrord's church, Oegstgeest, 7 Oct 2017.
2017. Carmina Burana: De Lente, de Liefde en het Lot. Lecture for Koorbiënnale Haarlem; Philharmonie Haarlem, 2 Jul, 2017.

2014. De erfenis van Jeroen, Noordwijks eigen heilige. 'Najaarslezing' for De Oude Dorpskern; Oude Jeroenskerk, Noordwijk, 14 Nov 2014.