Componist
To have carved on the days of our vanity
A sun
A ship
A star
A cornstalk
Also a few marks
From an ancient forgotten time
A child may read
Then not far from the stone
A well
Might open for wayfarers
Here is a work for poets -
Carve the runes
Then be content with silence
(George Mackay Brown – 'A Work for Poets' [1996])
Compositie op de golfslag van de zee
Als geboren en getogen kustbewoner, is het bijna onvermijdelijk dat mijn kunstzinnige bezigheden en uitingen op de één of andere manier verband houden met de zee. Op slechts 300 meter van mijn voordeur bevindt zich een schijnbaar constante maar steeds veranderende watermassa, als dagelijks podium voor de laatste zonnestralen over de Nederlandse kust. Voor inspiratie hoeft men niet ver te zoeken.
Over zijn maritiem geïnspireerde Hebriden-Ouverture schreef Felix Mendelssohn in 1832: "Der ganze Mittelteil riecht noch zu sehr nach Kontrapunkt und sollte doch vielmehr nach Salzluft, Lebertran und Möwen schmecken". Als 'kustcomponist' sluit ik me graag aan bij Mendelssohns woorden: haast alle motieven, ritmes, harmonieën, melodieën (enz. enz.) van mijn werken kunnen worden teruggevoerd tot golven, stromingen, getijden en onderstroom – al dan niet "Salzluft, Lebertran und Möwen". Contrapunt is slechts één 'peddel' aan boord van de muzikale ontdekkingstocht dat ieder compositieproces is.
In de opbouw, uitvoering en luisterervaring van mijn composities is eveneens een verwantschap te herkennen met de monastieke praktijk van lectio divina: een contemplatieve, 'herkauwende' benadering van geestelijke lectuur. In mijn muziek uit zich dat bijvoorbeeld door processen waarin sprake is van constant gevarieerde herhalingen van een idee en/of een geleidelijk uitfilteren naar een muzikaal point vierge (een term van de trappistenmonnik Thomas Merton). Het monastieke leven, de monastieke waarden en het 'time management' van de kloosterlingen die ik in de loop der jaren heb ontmoet, zijn voor mij grote inspiratiebronnen. Voor mij is de meest treffende parallel tot muzikale compositie nog steeds het gebed.
Ik studeerde Compositie aan het Conservatorium van Amsterdam (2006-2013) bij Daan Manneke, Willem Jeths en Wim Henderickx, met gastlessen bij Tristan Murail. Tijdens mijn studie ontmoette ik tevens de componist Johathan Harvey en ontdekte ik de werken van beeldhouwer Antony Gormley (met name Harveys Vivos voco, mortuos plango en Gormleys Sound II, beide geïnspireerd door de kathedraal van Winchester). De creaties, ideeën en persoonlijkheden van componist en beeldhouwer hebben me zeer geraakt. Daarnaast zijn er in de loop der jaren vele inspirerende mede-musici en conservatoriumstudenten geweest, wier unieke talent in zang, spel en/of directie een nieuwe compositie 'veroorzaakte'.
In lijn met de woorden van de Orcadische dichter George Mackay Brown - wiens woorden ik al enige malen toonzette - bij deze bespiegeling, is het componeren voor mij een "kerven van runen" zodat ik bij voltooiing "tevreden kan zijn met stilte". Het is creatie vanuit een steeds bewuste relatie met die stilte. Dat verklaart waarschijnlijk mijn voorkeur voor beeldende kunstenaars als Pieter Saenredam, Jan Mankes en Reinder Homan; voor schrijvers als Thomas Merton, George Mackay Brown en Gerrit Kouwenaar; en voor thema's als herdenking (e.g. Set me as a seal upon thine heart, Still, Two Memorials, Quatre poèmes de Rilke), rouw (When David heard, Pleurants, Tears) en voltooiing (Canticle of Simeon, Facing Night, Prayer of John Henry Newman, Abide with me, Tenderness, Do not go gentle into that good night). Werken die, ieder op eigen wijze, richting een uiteindelijke stilte bewegen. Het verklaart waarschijnlijk ook de voorliefde voor het (geleidelijk wegstervende) geluid van klokken.
Al deze thema's vormen het fundament voor mijn langste werk tot nu toe, de kooropera Brandon's Voyage (2025).
"The greatest works of art have that quality… in a great work of art, you know what it is to be alive and you also get a bit of sense of what it is to die", zei de Britse - eveneens aan de kust woonachtige - kunstenares Maggi Hambling. Als één van mijn werken indruk maakt, hoop ik dat het om die redenen mag zijn.
Luister naar: Recite, voor ensemble | Vues des Anges, voor vocaal ensemble | Three Chants, voor cello | Alba, voor harp en orgel | Rituale, voor ensemble | Still, voor electronica | Schokland Prayer, voor accordeon | Tombeau à 5: Egidius, waer bestu bleven? (Daan Manneke arr. Tienstra)